راهنمای تست و عیب یابی رله فن پژو ۴۰۵ و سمند
رله فن یکی از حیاتیترین قطعات سیستم خنککاری پژو ۴۰۵ و سمند است و خرابی آن میتواند بهسرعت باعث داغ کردن موتور شود.
سادهترین راه تشخیص خرابی رله فن، تست آن با مولتیمتر روی حالت بیزر است: بین پایههای ۳۰ و 87a باید اتصال برقرار باشد، بین ۳۰ و ۸۷ باید قطع باشد و بین ۸۵ و ۸۶ نیز باید اتصال برقرار باشد. اگر نتیجه با این الگو مطابقت نداشت، رله خراب است و باید تعویض شود. در ادامه این راهنما، اجزای مدار فن، روش تست موتور فن، شمارهگذاری پایههای رله، جداول عیبیابی و پاسخ به رایجترین سوالات را قدمبهقدم بررسی میکنیم.
شاید بخوانید: دلایل و علائم خرابی رله فن رادیاتور خودرو
اجزای اصلی سیستم خنککاری و مدار فن
سیستم خنککاری پژو ۴۰۵ و سمند از رادیاتور، واتر پمپ و ترموستات تشکیل شده، اما قلب تپنده مدیریت دمای موتور، مجموعه فن و رلههای آن است. علاوه بر موتور فن و رلهها، دو قطعه دیگر نقش کلیدی در این مدار دارند:
- سنسور دمای مایع خنککننده (فشنگی آب): دمای مایع خنککننده موتور را اندازهگیری میکند.
- یونیت مدیریت موتور (ECU): بر اساس داده سنسور دما، دستور فعال یا غیرفعال شدن رلهها و در نتیجه فنها را صادر میکند.
در مدار فن پژو ۴۰۵ و سمند سه رله اصلی وجود دارد: رله دور کند، رله موازیکن و رله دور تند، که هرکدام در ترکیب با یکدیگر مسیرهای برقی متفاوتی برای روشن شدن فنها در دورهای کند یا تند ایجاد میکنند.
عملکرد موتور فن رادیاتور چگونه است؟
موتور فن خنککننده در پژو ۴۰۵ و سمند از نوع موتور DC تکدور است که فقط به یک سیم برق مثبت و یک سیم منفی برای کار کردن نیاز دارد.
نکته مهم: اگر جای سیمهای موتور DC جابهجا شود، جهت چرخش موتور نیز برعکس میشود. این نکته زمانی اهمیت پیدا میکند که کانکتور موتور فن طوری طراحی شده باشد که از هر دو طرف قابل نصب باشد؛ در این حالت باید هنگام بستن کانکتور دقت کنید که جهت باد فن همراستا با جهت حرکت هوا در زمان حرکت خودرو باشد، نه خلاف آن.
روش تست موتور فن رادیاتور
سادهترین روش برای بررسی سالم بودن موتور فن، اتصال مستقیم آن به باتری است:
- یک سیم مثبت و یک سیم منفی از باتری به پایههای موتور فن وصل کنید
- نیازی به دقت در تشخیص پایه مثبت و منفی نیست؛ کافی است به یک پایه مثبت و به پایه دیگر منفی بدهید
- اگر موتور شروع به چرخش کرد، موتور فن سالم است
شمارهگذاری پایههای رله فن پژو ۴۰۵ و سمند
رله مورد استفاده در فن پژو ۴۰۵ و سمند از نوع رله ۵ پایه است که از یک بوبین (سیمپیچ) و یک مجموعه پلاتین تشکیل شده است. وقتی پایههای ۸۵ و ۸۶ (دو سر سیمپیچ) برق مثبت و منفی دریافت کنند، بوبین فعال شده، پلاتین حرکت میکند و پایه ۳۰ به پایه ۸۷ متصل میشود. در حالت غیرفعال، پایه ۳۰ به 87a متصل است.
برخی رلهها بهجای کدهای استاندارد، از شمارهگذاری ساده ۱ تا ۵ استفاده میکنند. جدول زیر تطبیق این دو نوع شمارهگذاری را نشان میدهد:
| کد استاندارد | کد ساده |
|---|---|
| ۸۵ | ۱ |
| ۸۶ | ۲ |
| ۳۰ | ۳ |
| 87a | ۴ |
| ۸۷ | ۵ |
تست رله فن با مولتیمتر؛ از کجا بفهمیم رله فن خراب است؟
برای تست سلامت رله ۵ پایه، مولتیمتر را روی حالت بیزر (تست صدا) قرار دهید و پرابها را طبق جدول زیر روی پایهها بگذارید:
| پایه اول | پایه دوم | نتیجه مورد انتظار |
|---|---|---|
| ۳۰ | 87a | بوق بزند – اتصال برقرار |
| ۳۰ | ۸۷ | بوق نزند – قطع |
| ۸۵ | ۸۶ | بوق بزند – اتصال برقرار |
| ۳۰ | ۸۵ | بوق نزند – قطع |
نکته مهم: گاهی رله در این تستها نتیجه صحیح میدهد اما توان عبور جریان کافی از پلاتینها را ندارد. در این موارد، سنباده زدن پایههای پلاتین میتواند مشکل را برطرف کند.
همچنین حتماً کانکتورهای رله را نیز بررسی کنید؛ شل شدن مادگیهای کانکتور یکی از دلایل رایج عملکرد نادرست رله است، حتی اگر خود رله در تست مولتیمتر سالم باشد.
جدول عیبیابی؛ کدام قطعه خراب است؟
با بررسی رفتار فنها در دور کند و دور تند، میتوان تشخیص داد کدام رله یا موتور فن دچار مشکل شده است:
| موتور فن راننده | موتور فن شاگرد | رله کند | رله موازیکن | رله تند | نتیجه |
|---|---|---|---|---|---|
| سالم | سالم | خراب | سالم | سالم | دور کند: هر دو فن خاموش / دور تند: فن شاگرد روشن |
| سالم | سالم | سالم | خراب | سالم | دور کند: هر دو فن روشن / دور تند: فن شاگرد روشن |
| سالم | سالم | سالم | سالم | خراب | دور کند: هر دو فن روشن / دور تند: فن راننده روشن |
| خراب | سالم | سالم | سالم | سالم | دور کند: هر دو فن خاموش / دور تند: فن شاگرد روشن |
| سالم | خراب | سالم | سالم | سالم | دور کند: هر دو فن خاموش / دور تند: فن راننده روشن |
بر اساس نتیجه بهدستآمده از این جدول:
- اگر مشکل از رله باشد، باید رله معیوب تعویض شود.
- اگر مشکل از موتور فن باشد، میتوان آن را تعمیر یا تعویض کرد.
- اگر مشکل از سیمکشی باشد، بهترین راهحل تعویض کامل دسته سیم و در حالت معمول، تعویض همان سیم آسیبدیده است.
سوالات متداول درباره رله فن پژو
از کجا بفهمیم رله فن پژو خراب است؟ مولتیمتر را روی حالت بیزر قرار دهید و پایههای رله را بررسی کنید: بین پایه ۳۰ و 87a باید اتصال برقرار باشد، بین ۳۰ و ۸۷ باید قطع باشد و بین ۸۵ و ۸۶ هم باید اتصال برقرار باشد. کانکتورهای رله را هم از نظر شل بودن مادگیها بررسی کنید، چون این مورد نیز از دلایل رایج خرابی عملکرد رله است.
چرا دور کند فن کار نمیکند ولی دور تند کار میکند؟ در این حالت باید رله موازیکن را بررسی کنید. پایه 87a این رله باید در حالت عادی جریان را عبور دهد؛ اگر پلاتینهای آن آسیب دیده باشند، مدار دور کند برقرار نمیشود. اتصال بدنه باتری و سیمکشی را نیز بررسی کنید، چون ضعف اتصالات میتواند همین عارضه را ایجاد کند.
چرا فقط یکی از فنها کار میکند؟ ابتدا برق مستقیم از باتری به موتور فن بدهید. اگر با برق مستقیم کار کرد، مشکل از رله یا سیمکشی است. اگر کار نکرد، احتمالاً پین اتصال پروانه به محور موتور شکسته و موتور میچرخد اما پروانه نمیچرخد؛ این عیب در پژو و سمند بسیار رایج است.
چرا رله فن پژو زود میسوزد؟ سه دلیل اصلی دارد: جنس نامرغوب رله (که استفاده از رله با آمپر بالاتر این مشکل را کاهش میدهد)، گیر کردن مکانیکی پروانه یا سفت شدن بلبرینگ موتور فن که جریان بیش از حد میکشد، و وجود برقدزدی در دسته سیم که نیازمند بررسی کامل سیمکشی است.
چه زمانی دور تند فن پژو روشن میشود؟ دور تند فن در دو حالت فعال میشود: وقتی دمای مایع خنککننده موتور از حدود ۱۰۵ درجه سانتیگراد عبور کند، یا وقتی فشار گاز کولر از ۱۹ بار بیشتر شود. در حالت عادی، فن ابتدا در دمای حدود ۹۷ درجه با دور کند روشن میشود و با افزایش بیشتر دما یا فشار کولر به دور تند میرود.
رله فن رادیاتور پژو چند آمپر است؟ رله فن رادیاتور معمولاً بین ۳۵ تا ۱۰۰ آمپر است؛ برای پژو ۴۰۵ رلهای با آمپر حدود ۸۰ مناسب است.
جمعبندی
خرابی رله فن پژو ۴۰۵ و سمند یکی از رایجترین دلایل داغ کردن موتور است، اما تشخیص آن با یک مولتیمتر ساده و بررسی پایههای ۳۰، ۸۵، ۸۶ و ۸۷ بهراحتی امکانپذیر است. با شناخت نقش هر رله (دور کند، موازیکن و دور تند) و بررسی رفتار فنها در دور کند و تند، میتوانید بهسرعت تشخیص دهید مشکل از رله، موتور فن یا سیمکشی است و پیش از بروز آسیب جدیتر به موتور، آن را برطرف کنید.